Gemurmel van de Aarde
“Dit is een geschenk van een kleine, afgelegen wereld; een teken van onze geluiden, onze wetenschap, ons beeld, onze muziek, onze gedachten en onze gevoelens. We proberen onze tijd te overleven zodat we in die van jullie kunnen voortleven.”
De bovenstaande boodschap van voormalige Amerikaans president Jimmy Carter bevindt zich aan boord van Voyager 1 en 2, door NASA gelanceerd op respectievelijk 5 september en 20 augustus 1977. Beide ruimtesondes dragen een gouden langspeelplaat met zich mee met geluiden van de aarde. De plaat bevat onder meer een welkomstgroet in 55 talen en een 90 minuten durende compilatie van muziek van onze planeet. Deze merkwaardige paragraaf uit onze recente (muziek)geschiedenis is inmiddels uit het geheugen van menigeen verdwenen. Het boek ‘Murmurs of the Earth’ dat erover gaat is 30 jaar na dato niet langer in druk.
Toch is het interessant om de selectie op de gouden plaat eens nader te bekijken. Hoe zagen de NASA-geleerden van toen, voorgezeten door astronoom en televisiepersoonlijkheid Carl Sagan, de muziek van onze wereld? Het moge duidelijk zijn dat de meest recente muziek ontbreekt, maar dat ook de Beatles, Jimi Hendrix en zelfs Elvis deze ‘best of’ niet hebben gehaald is op zijn minst opmerkelijk. Ook het indrukwekkende oeuvre van Miles Davis en John Coltrane zal de interstellaire ruimte vooralsnog niet bereiken. De popmuziek moet het doen met een enkel nummer van Chuck Berry en de jazz en blues met ‘oudjes’ van Louis Armstrong en Blind Willy Johnson. De klassieke muziek is rijker bedeeld met drie keer Bach, twee keer Beethoven, één keer Mozart en één keer Stravinsky. Het is echter de wereldmuziek die deze gouden plaat domineert met Indiase raga’s, dromerige Japanse zen-muziek, verstilde Chinese guqin en de afgemeten klanken van de Javaanse gamelan. Niets nieuws onder de zon voor ons doorgewinterde aardbewoners (toch ?). Op de gouden plaat worden deze klassieke wereldmuziekfragmenten afgewisseld met volksliederen uit Bulgarije en Georgië, met tribale muziek uit Senegal, Kongo, Australië, Nieuw Guinea en Noord-Amerika, met fluiten uit Peru en de Solomon Eilanden, met doedelzakken uit Azerbeidzjan.
Anno 2007 naderen Voyager 1 en 2 de heliopauze, de uiterste rand van ons zonnestelsel. Het duurt nog ongeveer 40000 jaar alvorens zij Proxima Centauri bereiken, de dichtstbijzijnde ster. Daar de interstellaire ruimte niet direct bekend staat als drukbevaren, is de kans dat een van beide gouden platen op korte termijn in buitenaardse handen valt verwaarloosbaar klein. Maar stel je toch eens voor dat de plaat wordt opgepikt door ruimtepiraten; dat deze ‘Rough Guide to Planet Earth’ een hit wordt onder intergalactische dj’s. Remix-albums zullen verschijnen en buitenaardse (etno)musicologen zullen willen weten van de hoed en de rand. Zij zullen op veldonderzoek gaan.
Op het dak van RASA richten wij alvast een landingsplatform in, gewoon voor de zekerheid. De tabla’s, shakuhachi's, panfluiten en doedelzakken liggen klaar en elk weekend houden we een aantal muzikanten paraat, van heinde en ver. Om de heren en dames scherp te houden laten we ze maar concerteren, meestal een minuutje of 90. U kunt daarvan getuige zijn als u wilt. Een festival met onder meer Brandenburgse gamelans, Afrikaanse toverfluiten en de voorjaarsriten van de Navajo-indianen is in de maak. De draaiboeken liggen klaar. Wat een feest van herkenning zal het zijn voor onze exotische gasten. Of zit ik nu te dromen ?
Voor u ligt de jaarbrochure 2007/2008 van een klein en tamelijk goed verstopt podium in Utrecht, een middelgrote stad op Planeet Aarde. Hopelijk geeft het u een goede indruk van het soort muziek dat wij bieden; van onze gedachten en onze gevoelens die aan deze keuzes ten grondslag liggen. RASA is een podium dat stoutmoedig treedt buiten de platgetreden paden. Wij proberen oude muziektradities voort te laten leven in het heden en hedendaagse reacties hierop te ontlokken. We doen dit in een tijdperk van globalisering van muziek die niet de onze is.
Maarten Rovers (programmeur)
Tracklist van de Voyager Gouden Plaat
Johann Sebastian Bach, Brandenburgs Concert No. 2 in F., Münchens Bach Orkest, Karl Richter, dirigent. 4:40
Java, court gamelan, "Kinds of Flowers", opgenomen door Robert E. Brown. 4:43
Senegal, percussie, opgenomen door Charles Duvelle. 2:08
Zaïre, Pygmees uitnodigingslied voor vrouwen, opgenomen door Colin Turnbull. 0:56
Australië, liederen door Aborigonals, "Morning Star" en "Devil Bird", opgenomen door Sandra LeBrun Holmes. 1:26
Mexico, "El Cascabel", uitgevoerd door Lorenzo Barcelata en de Mariachi México. 3:14
"Johnny B. Goode", geschreven en opgevoerd door Chuck Berry. 2:38
Nieuw Guinea, lied van de thuisblijvende mannen, opgenomen door Robert MacLennan. 1:20
Japan, shakuhachi, "Tsuru No Sugomori" ("Crane's Nest") uitgevoerd door Goro Yamaguchi. 4:51
Bach, "Gavotte en rondeaux" van de Partita No. 3 in E majeur voor viool, uitgevoerd door Arthur Grumiaux. 2:55
Wolfgang Amadeus Mozart Die Zauberflöte, Koningin van de Nacht-aria, no. 14. Edda Moser, sopraan; Beierse Staatsopera, München, Wolfgang Sawallisch, dirigent. 2:55
Georgisch S.S.R., koor, "Tchakrulo", verzameld door Radio Moscow. 2:18
Peru, panfluit en drum, verzameld door Casa de la Cultura, Lima. 0:52
"Melancholy Blues", uitgevoerd door Louis Armstrong en zijn Hot Seven. 3:05
Azerbaijan S.S.R., doedelzakken, opgenomen door Radio Moscow. 2:30
Igor Stravinsky, Le Sacre du Printemps, Offerdans, Columbia Symphony Orchestra, Igor Stravinsky, dirigent. 4:35
Bach, Wohltemperiertes Klavier, Boek 2, Prelude en fuga in C, No.1. Glenn Gould, piano. 4:48
Beethoven, Vijfde Symfonie; Philharmonia Orchestra, Otto Klemperer, dirigent. 7:20
Bulgarije, "Izlel je Delyo Hagdutin", gezongen door Valya Balkanska. 4:59
Navajo Indianen, Nachtlied, opgenomen door Willard Rhodes. 0:57
Holborne, "Paueans, Galliards, Almains and Other Short Aeirs, "The Fairie Round", opgevoerd door David Munrow en de Early Music Consort of London. 1:17
Salomoneilanden, panfluiten, verzameld door de Solomon Islands Broadcasting Service. 1:12
Peru, trouwlied, opgenomen door John Cohen. 0:38
China, guqin, "Flowing Streams", opgevoerd door Kuan P'ing-hu. 7:37
India, raga Bhairavi, "Jaat Kahan Ho", gezongen door Surshri Kesar Bai Kerkar. 3:30
"Dark Was the Night, Cold Was the Ground", geschreven en opgevoerd door Blind Willy Johnson. 3:15
Beethoven, Strijkkwartet No. 13 in Bes, opus 130, Cavatina, uitgevoerd door het Budapest String Quartet. 6:37
